Wetensap 1

 

 

 

 

 

 

 

 

Touwbrug over de affectiekloof

door prof. dr. Max Goedegebuure buitengewoon hoogleraar artificieel altruïsme

Selfie, proef het woord van het jaar. Selfie, alsof het uit een tube komt. Spel het nog eens nadat u het geheugen van uw telefoon hebt nagelopen. Wat wilde u delen met wie en vooral waarom? Ik wed dat u niet met betraande ogen naast de urn van uw moeder stond of brieste van woede terwijl u in gedachten de personeelschef wurgde die u zojuist ontslag had aangezegd. Nee, er was een trivialer reden om uzelf onnatuurlijk achterover buigend en als gevolg daarvan krampachtig glimlachend in een amateuristische beeldcompositie vast te leggen voor een al even knullig ingekaderde trekpleister. Was de locatie aanleiding? Welk gewicht had uw aanwezigheid?

Dit zijn lastige vragen, ik weet het, ergerlijk ook want ogenschijnlijk zonder enig belang. Maar u kunt deze tekst lezen, dus u bent niet omgekomen als de jonge Libanees die zichzelf met drie vrienden vereeuwigde voor de kort daarna ontploffende goudkleurige jeep aan de andere zijde van het parkeerterrein. Gaat er eigenlijk wel iets schuil achter uw narcistische nonchalance, verdergaand dan verveling? Nam u misschien deel aan een puberale Twitter-competitie door ondersteboven hangend aan een badkamerdeur een ei te bakken? Excusez, ik zal u serieus nemen. Werpen de geadresseerden enig licht op uw beweegredenen? De frequentie waarmee u hen lastig viel? Hun plaats in uw persoonlijke netwerk? Hun hoedanigheid als potentiële kruiwagen? Deelde u eerder een emotie met hen? Een ervaring? Een herinnering? Een gesprek bij de garderobe? U zult om te beginnen moeten erkennen dat u er op deze wijze niet uit gaat komen.

Lifeloggers

Daarom wil ik u graag meenemen in de leefwereld van de lifeloggers, met wie ik kennis maakte op de Universiteit van San Diego tijdens een congres van ict-professionals, nano-technologen en een keur aan gedragswetenschappers. Iedereen werd omgeven door een gereedschapsmist die bij aanstalten verdichtte tot oplossing. Deze onwaarneembare wolk van op atomaire schaal gebouwde nano-installaties volgt de gebruiker dankzij een magnetisch horloge en gehoorzaamt middels stem- en spraakherkenning iedere denkbare aanwijzing. De gebruiker bepaalt niet alleen de eigen fysieke ervaring. Denk aan de rillende oude dame met rollator die u gezelschap houdt onder een winderige bushalte. Met luttele inspanning verzacht u haar verblijf. Natuurlijk ontstaan er angstbeelden van hittegolven bij collectieve verontwaardiging of onderlinge strijd tussen spartanen en koukleumen, maar ook bij gebruik op veel grotere schaal zijn dergelijke effecten niet te verwachten. Veeleer ontstaat ter plekke een resultaat-klimaat, waarbinnen het voor een ieder, met een tandje meer of minder van de persoonlijke nevel, heel goed toeven is.

Anticipatie-kunstenaars

De focus van de lifeloggers is daardoor niet naar binnen gericht. Hun zintuigen registreren met de technologische applicaties de buitenwereld minutieus en het zich dagelijks uitgebreider ondersteunde geheugen leidt tot een duizelingwekkend genuanceerde afweging binnen de bewustzijnsstorm waaronder wij allen gebukt gaan.  Wat ooit begon met een eenvoudige camera op de borst van de gebruiker gekoppeld aan een laptop en enkele mobiele telefoons, groeide uit tot een instrumentarium dat in een nabije toekomst een consistent en humaan bestaan garandeert. Zo zou ik zelf zonder mijn utilityfog waarschijnlijk nooit de zachtaardige blik hebben opgemerkt van de onderwijzeres die -een bijspijkercursus volgend- aan een tafel achterin het universiteitsrestaurant haar lunch nuttigde. Bij gevolg zou ik ook niet genoten hebben van de uitvoering door haar getalenteerde nichtje van mijn favoriete cellosuite van J.S. Bach. Dit voorbeeld zal- ik was natuurlijk een novice- weinig indruk maken. Maar het hyper-scrupuleuze handelen van ervaren lifeloggers doet dat zonder twijfel wel. Zij zijn teamspeler en coach tegelijk, tot het uiterste geconcentreerde anticipatie-kunstenaars die over een zich voortdurend verscherpend inzicht beschikken in hun eigen zwakheden.

Haarscherp gebaar

Uiteraard is er de platvloerse interesse van het bedrijfsleven aangaande de sterk verhoogde persoonlijke productiviteit, maar dat is bijzaak voor de ware lifeloggers. Zij stellen zich bloot aan nietsontziende zelfanalyse om optimaal bij te dragen, te verheffen, vervolmaken. Deze toetsing baseert zich niet alleen op de beleving van de gebruiker maar ook op de geregistreerde lichaamstemperatuur, ademhalingsfrequentie, mate van transpiratie of volume en klank van de stem. Voorts legt de mist afwijkingen van het gemiddelde en het door de gebruiker ingevoerde ideale gedrag vast. Lifeloggers kennen geen vage motieven voor bewustzijnsarm handelen binnen hun relaties met andere individuen. Een zelfportret van een lifelogger is een haarscherp gebaar met een zonneklare bedoeling.

Binnenkort zal de eerste kleuterklas toetreden tot het project. Daarmee komen karaktervorming en –correctie onder handbereik van de onderzoekers. U zult begrijpen dat ik niet kan uitweiden over allerlei technische aspecten. De materiële basis voor verdere voortgang wil men vinden in de opbrengst uit patenten die nog niet allemaal zijn gedeponeerd. Het gaat hier tenslotte om een proto-typische fase hoe veelbelovend de ontwikkelingen ook mogen zijn. Met name pioniers op het gebied van de psychogeografie boeken opmerkelijke terreinwinst. U bent voorlopig echter aangewezen op kreupele neo-liberale concepties als de participatiesamenleving behangen met verhullende neologismen als het keukentafelgesprek en de vraagverlegenheid. 

(In dit kader zal prof. dr. Goedegebuure bij een volgende gelegenheid zijn licht laten schijnen over het fenomeen van de ‘halloma’.)